Thuốc tránh thai khẩn cấp uống khi nào?
Thuốc tránh thai khẩn cấp là giải pháp phòng tránh thai cho hiệu quả lên đến 90% trong vòng 120 giờ (5 ngày) hoặc 72 giờ (3 ngày) tùy loại thuốc sau khi phát sinh quan hệ tình dục không được bảo vệ. Tuy nhiên, chị em chỉ nên uống thuốc tránh thai trong giới hạn cho phép, nếu lạm dụng quá mức có thể gặp tác dụng phụ cùng nhiều hệ lụy sức khỏe.
Thuốc tránh thai khẩn cấp (Emergency Contraceptive Pills) là phương pháp tránh thai được sử dụng sau khi phát sinh quan hệ tình dục không được bảo vệ như quan hệ tình dục không an toàn, phụ nữ bị cưỡng hiếp hoặc có sử dụng biện pháp bảo vệ khác nhưng lo sợ không thành công.
Thành phần chính của thuốc tránh thai khẩn cấp chứa hàm lượng lớn hormone sinh dục nữ Progesterone. Nguyên tắc ngừa thai tương tự như thuốc tránh thai hàng ngày, tuy nhiên sự khác biệt hàm lượng Progestin chính là điểm khác biệt, giúp loại thuốc này cho tác dụng ngừa thai nhanh chóng.
Thuốc tránh thai cấp tốc là giải pháp hữu hiệu cho những tình huống “cấp bách” – có nguy cơ mang thai sau khi phát sinh quan hệ tình dục không được bảo vệ. Có 3 nhóm đối tượng sử dụng thường gặp nhất là:
- Nhóm thứ nhất: Người không thường xuyên quan hệ tình dục, người không có hoặc không thể sử dụng các biện pháp phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn như uống thuốc tránh thai hằng ngày, đặt vòng tránh thai sử dụng miếng dán tránh thai hoặc không có sẵn bao cao su…
- Nhóm thứ hai: Người bị hiếp dâm hoặc cưỡng bức xảy ra việc quan hệ tình dục nên không muốn có thai.
- Nhóm thứ ba: Người đã sử dụng các phương pháp tránh thai gian tiêm bị chậm so với chu kỳ quy định, bao cao su bị thủng hoặc bị rách…
Mục lục
Cơ chế hoạt động của thuốc tránh thai khẩn cấp
Khi được đưa vào cơ thể, các thành phần nội tiết có trong thuốc ngừa thai khẩn cấp sẽ gây tác động, làm cản trở quá trình rụng trứng tự nhiên ở phụ nữ, nhờ đó ngăn cản sự gặp gỡ và diễn ra thụ tinh giữa trứng và tinh trùng.
Trong trường hợp trứng đã thụ tinh, thuốc sẽ ngăn không cho nội mạc tử cung hình thành cửa sổ làm tổ, ngăn cản việc làm tổ của phôi thai trong lòng tử cung. Nếu quá trình làm tổ đã diễn ra, thuốc tránh thai khẩn cấp không làm gián đoạn quá trình mang thai.
Các loại thuốc tránh thai khẩn cấp phổ biến hiện nay
Bác sĩ Thanh Thảo cho biết, thuốc tránh thai khẩn cấp phát huy hiệu quả ngừa thai tối đa nếu sử dụng ngay sau khi phát sinh quan hệ không được bảo vệ. Hiện nay, trên thị trường có nhiều loại thuốc, phổ biến nhất là loại 72 giờ và 120 giờ, ít phổ biến hơn là các loại 24 giờ, 36 giờ hoặc 48 giờ.
Các loại thuốc ngừa thai khẩn cấp được phân dạng thành loại 1 viên hoặc loại 2 viên, do đó cách sử dụng cũng khác nhau.
Thuốc tránh thai khẩn cấp loại 1 viên
Thuốc tránh thai khẩn cấp loại 1 viên được nhiều người lựa chọn bởi độ phổ biến trên thị trường và tính tiện lợi khi sử dụng. Phần lớn những viên thuốc loại này chỉ cho hiệu quả ngăn ngừa việc mang thai ngoài ý muốn nếu sử dụng trong vòng 72 giờ (3 ngày) sau khi phát sinh quan hệ tình dục không được bảo vệ.
Theo nghiên cứu, thời gian uống thuốc càng sớm thì hiệu quả ngừa thai càng cao. Cụ thể là:
- Uống thuốc trong vòng 24 giờ đầu tiên: Hiệu quả ngừa thai là 90%;
- Từ 25-48 giờ tiếp theo: Hiệu quả ngừa thai là 85%;
- Từ 49-72 giờ tiếp theo: Hiệu quả ngừa thai là 58%;
- Vượt quá 72 giờ: Nếu trứng và tinh trùng đã thụ tinh và làm tổ trong tử cung, thuốc không còn tác dụng bảo vệ.
Các nhãn hiệu thuốc tránh thai loại 1 viên đang phổ biến trên thị trường gồm:
- Postinor-1®: Có thành phần Levonorgestrel hàm lượng 1,5mg, liều dùng một viên.
- Mifestad 10®: Thành phần chứa Mifepristone (chất đối kháng Progestin) hàm lượng 10mg cho hiệu quả ngừa thai an toàn.
- Bocinor®: Thành phần Levonorgestrel hàm lượng 1,5mg đóng gói dạng 1 viên nén/1 vỉ.
- Lys®: Chứa Levonorgestrel hàm lượng 0,75mg, thường dùng cho trường hợp không quan hệ thường xuyên hoặc có quan hệ tình dục đột xuất.
- Ciel EC 25®: Phù hợp cho trường hợp quan hệ tình dục lần đầu không sử dụng biện pháp ngừa thai, bị hiếp dâm hoặc cưỡng bức quan hệ tình dục.
- Naphamife®: Một nhãn hiệu thuốc được sản xuất tại Việt Nam, có thành phần Mifepristone 10mg cùng nhiều tá dược.
Thuốc tránh thai khẩn cấp loại 2 viên
Thuốc tránh thai loại 2 viên ít phổ biến hơn. Quy cách đóng gói 2 viên thuốc/hộp, mỗi viên chứa 0,75mg Levonorgestrel. Viên thứ nhất uống càng sớm càng tốt sau khi phát sinh quan hệ không được bảo vệ, không vượt quá 72 giờ. Viên thứ hai uống sau viên thứ nhất 12 giờ, không để quá 16 giờ. Thuốc chỉ phát huy hiệu quả ngừa thai khi người sử dụng uống đủ và đúng 2 viên theo thời gian quy định.
Hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp sau khi uống
Thông thường, phụ nữ không mang thai ngay sau khi có quan hệ tình dục. Tinh trùng sẽ sống sót trong cơ thể người phụ nữ trong khoảng 5 ngày. Ở thời điểm đó, nếu xảy ra hiện tượng rụng trứng, tinh trùng gặp trứng và thụ tinh sẽ cho kết quả thụ thai.
Thuốc tránh thai khẩn cấp có vai trò ngăn cản quá trình rụng trứng tự nhiên diễn ra, ngăn không cho buồng trứng phóng thích trứng. Chính vì thế, nếu trứng đã rụng, trứng và tinh trùng đã gặp nhau, đã thụ tinh và đã làm tổ trong niêm mạc tử cung thì thuốc không còn tác dụng.
Đó chính là lý do tại sao các chuyên gia y tế khuyến cáo chị em phụ nữ nên uống càng sớm càng tốt sau khi phát sinh quan hệ tình dục không được bảo vệ nếu không muốn mang thai.
Tuy nhiên, thống kê cho thấy khoảng 1-2% trường hợp phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai cấp tốc vẫn mang thai mặc dù đã uống thuốc trong vòng 72 giờ (3 ngày) sau khi phát sinh quan hệ tình dục không được bảo vệ.
Nghĩa là, thuốc tránh thai khẩn cấp không bảo vệ tuyệt đối được tất cả các trường hợp mang thai ngoài ý muốn. Nếu sau khi uống thuốc tránh thai không thấy xuất hiện kinh nguyệt vào chu kỳ kinh tiếp, chị em nên thăm khám sớm để được xác định chắc chắn việc mang thai hay không.
Nên uống thuốc tránh thai khi nào?
Thuốc tránh thai khẩn cấp nên sử dụng trong những trường hợp phát sinh quan hệ tình dục không được bảo vệ mà không muốn mang thai. Cụ thể là:
- Không có hoặc không thể sử dụng biện pháp ngừa thai nào.
- Bị hiếp dâm hoặc cưỡng bức quan hệ tình dục không được bảo vệ.
- Lo ngại về khả năng tránh thai thất bại khi sử dụng biện pháp ngừa thai khác như:
- Bao cao su bị rách, thủng, tụt hoặc sử dụng sai cách.
- Quên uống thuốc tránh thai kết hợp từ 3 viên trở lên hoặc trễ kinh 3 ngày so với chu kỳ bình thường.
- Trễ 3 giờ so với thời điểm uống thuốc hàng ngày chỉ chứa Progestin.
- Trễ kinh 7 ngày đối với thuốc tránh thai dạng tiêm phối hợp.
- Tụt vòng tránh thai hoặc que cấy tránh thai nội tiết tố.
- Rút dương vật không thành công, như xuất tinh vào âm đạo hoặc trên cơ quan sinh dục ngoài.
- Tính toán sai thời gian kiêng cữ.
